Soorten Melanoom
Melanoom is een vorm van huidkanker die in verschillende verschijningsvormen kan voorkomen. Het type melanoom kan invloed hebben op de snelheid van groei, behandeling en vooruitzichten. Hieronder vind je de belangrijkste soorten op een rij.
Welke soorten melanoom zijn er?
Melanoom in situ
Melanoom is niet een ziekte met één uiterlijk. Artsen onderscheiden verschillende soorten, die verschillen in waar ze ontstaan, hoe ze eruitzien en hoe snel ze groeien. Dat is belangrijk om te weten, want niet elk melanoom lijkt op een donkere, onregelmatige moedervlek.
Het vroegste stadium van melanoom. De kankercellen zitten alleen in de bovenste laag van de huid. Na volledige verwijdering zijn de vooruitzichten uitstekend.
Oppervlakkig spreidend melanoom
Ook wel superficieel spreidend melanoom. Dit is de meest voorkomende soort melanoom. Het groeit eerst lange tijd in de breedte en ziet er vaak uit als een platte vlek met grillige branden en meerdere kleuren.
Meer over oppervlakkig spreidend melanoom
Nodulair melanoom
Deze soort groeit vanaf het begin de diepte in en kan zich binnen enkele weken tot maanden ontwikkelen. Het is meestal een stevig bultje, dat blijft groeien, vaak donkerblauw of zwart, maar soms ook roze of rood.
Acraal melanoom
Acraal melanoom is een melanoom op de uiteinden van armen en benen: op de handpalmen, de voetzolen of onder een nagel. Op plekken die in het algemeen weinig zon krijgen. Acraal melanoom onder de nagel is meestal zichtbaar als een donkere streep, die langer en breder wordt.
Omdat de plekken waar acraal melanoom ontstaat minder in het oog vallen wordt deze vorm vaak laat ontdekt.
Lentigo maligna melanoom
Komt vooral voor bij ouderen op huid die jarenlang veel zon heeft gehad, zoals het gezicht. Het begint als een platte, bruine vlek die langzaam groter wordt, soms over vele jaren.
Meer over lentigo maligna melanoom
Amelanotisch melanoom
Dit is een melanoom met weinig of geen pigment. Het is daardoor roze, rood of huidkleurig en lijkt soms op een onschuldig bultje of een wondje dat niet geneest. Door de kleur wordt het gemakkelijk over het hoofd gezien.
Meer over amelanotisch melanoom
Mucosaal melanoom
Dit is een vorm van melanoom in het slijmvlies (mucosa) van de mond- en keelholte, de van de genitale en anale streek. Dit melanoom is in het algemeen niet direct zichtbaar en kan zich verraden door bloedverlies o een zwelling zonder duidelijke ((andere) oorzaak.
Melanoom in situ
Vroeg stadium, oppervlakkig in de huid
Bij melanoom in situ zitten de kwaadaardige pigmentcellen nog alleen in de opperhuid. Deze vorm is zeer vroeg ontdekt en goed te behandelen. Omdat het nog niet is doorgedrongen tot diepere huidlagen, spreekt men vaak van een voorloperstadium van een melanoom. Lentigo maligna is ook een voorstadium.
Oppervlakkig spreidend melanoom
Meest voorkomende vorm, groeit in de breedte
Deze variant komt het meest voor. Hij groeit langzaam, meestal eerst in de breedte over de huid (radiale groeifase) voordat hij dieper doordringt. Pas las na meerdere jaren er groei in de diepte plaats vindt, kunnen er uitzaaiingen ontstaan. Daardoor is de kans op tijdige ontdekking groter.
Nodulair melanoom
Snelle groei in de diepte, vaak als bobbeltje zichtbaar
Bij ongeveer 15% van de mensen met melanoom gaat het om deze vorm. Het ontstaat als een ‘bobbeltje’ dat donkerblauw, zwart, roze of zelfs huidkleurig kan zijn. Omdat een nodulair melanoom vaak rond en egaal van kleur is, valt het niet altijd op met de ABCDE-regel. Let daarom ook op een bult die verheven is, stevig aanvoelt en groeit.
Omdat het nodulaire melanoom snel naar binnen groeit (verticale groei), is de prognose vaak minder gunstig.
Acraal melanoom (acrolentigineus)
Zeldzame vorm op handpalmen, voetzolen of onder nagels
Deze vorm is zeldzaam (minder dan 5%) en wordt vaak laat opgemerkt. De plek lijkt vaak op een blauwe plek of onschuldige verkleuring. Onder nagel zie je meestal een donkere streep.
Acraal melanoom komt relatief vaker voor bij mensen met een donkere huid.
Lees het ervaringsverhaal van Esther met acraal melanoom
Lentigo maligna melanoom
Ontstaat bij oudere mensen op zonbeschadigde huid
Lentigo is een onschuldige regelmatig begrensde ouderdomsvlek. Van daaruit kan een lentigo maligna ontstaan, dat begint als een onregelmatig gekleurde vlek, meest op het gezicht of andere door de zon blootgestelde plekken. Een lentigo maligna is een soort melanoom in situ.
In een klein percentage (ca. 5%) ontwikkelt dit zich tot een melanoom. Om die reden is een vroege behandeling (volledig wegsnijden) van een lentigo maligna aanbevolen.
Na volledige chirurgische verwijdering is nacontrole niet nodig.
Uiteraard kunnen er wel andere redenen zijn voor periodiek controle.
Amelanotisch melanoom
Melanoom zonder pigment, vaak gemist
Deze melanoomsoort maakt geen pigment aan en ziet er dus anders uit dan ‘klassieke’ melanomen. Meestal roze, rood of huidkleurig en kan makkelijk bloeden of zweren. Juist daarom wordt het vaak niet herkend als melanoom.
Lees het verhaal van Egbert, die een amelanotisch melanoom had.
Mucosaal melanoom (slijmvliesmelanoom)
Melanoom op onzichtbare plekken – vaak agressiever
Komt zeer zelden voor (ca. 1%) en zit in de slijmvliezen van neus, mond, keel, geslachtsorganen of endeldarm. Omdat deze plekken moeilijk zichtbaar zijn, wordt dit type vaak laat ontdekt. De vooruitzichten zijn daardoor meestal minder gunstig.
Typische klachten kunnen zijn:
- Veelvuldige bloedneuzen (neus)
- Slijmophoping of zwelling in de mond
- Verkleuring van slijmvliesweefsel
- Bloedverlies of pijn afhankelijk van de locatie
| Type melanoom | Kenmerkende locatie/vorm | Prognose |
| In situ | Alleen opperhuid | Zeer goed |
| Oppervlakkig spreidend | Op de huid, brede vlek | Goed (vroeg ontdekt) |
| Nodulair | Bobbeltje, groeit snel in diepte | Minder gunstig |
| Acraal | Handen, voeten, onder nagels | Minder gunstig |
| Lentigo maligna | Zonbeschadigde huid (gezicht) | Gunstig bij vroege behandeling |
| Amelanotisch | Huidkleurig, vaak gemist | Afhankelijk van stadium |
| Mucosaal | Slijmvliezen, vaak verborgen | Meestal ongunstig |
Wil je weten hoe je een
melanoom herkent?
Bekijk ook de pagina over
> herkennen van melanoom
of lees meer over de
> behandeling van melanoom
