Kanker bij diagnose al uitgezaaid bij 1 op de 5 patiënten . Overleving verbeterd.

Bij 1 op de 5 mensen bij wie in 2023 kanker is vastgesteld, was de kanker al uitgezaaid naar andere organen. Dat blijkt uit het rapport van IKNL “Uitgezaaide kanker 2025”.

De vooruitzichten voor patiënten met uitgezaaide kanker zijn de afgelopen jaren iets verbeterd. Maar deze zijn nog steeds somber. 15 Jaar geleden stierf de helft van hen binnen 5 maanden; nu is dat 7 maanden. Na 3 jaar is nu 21% nog in leven, dat was 17%.

De verbetering is waarschijnlijk te danken aan nieuwe behandelingen, zoals doelgerichte behandeling en  immuuntherapie. De overleving en overlevingswinst verschillen sterk per kankersoort. Niet bij alle kankers zijn die verbeteringen te zien, wel bij b.v. melanoom.

Uitgezaaid melanoom

Het aantal patiënten dat in 2023 met melanoom werd gediagnosticeerd met metastasen (stadium IV) was 3 % (295 van de 9150)  Dat was bij vooral mannen en bij ouderen het geval. De helft was ouder dan 70 jaar. Bijna de helft van de patiënten met stadium IV had uitzaaiingen op 3 of meer plekken. De meest voorkomende locaties waren niet-regionale lymfeklieren, longen en hersenen.

Verbeterde overleving bij uitgezaaid melanoom

D e mediane overleving (de overleving tot op het moment dat de helft van de mensen nog in leven is) was in de periode

·         2004-2008: 6 maanden

·         2009-2013: 6 maanden

·         2014-2018: 12 maanden

·         2019-2023: 18 maanden

In deze cijfers zie je duidelijk het effect van de opkomst van de nieuwe behandelmogelijkheden sinds 2012  in de vorm van doelgerichte behandeling en immuuntherapie.

Kwaliteit van leven Veel belangrijker dan deze 'kale cijfers' is wat de diagnose uitgezaaide kanker doet met de kwaliteit van leven Die gevolgen zijn groot, voor zowel patiënt als zijn naasten. Inzet  van palliatieve zorg is dan ook nodig vanaf het moment van de diagnose.

Om passende zorg in de palliatieve fase te kunnen bieden is het van belang dat de waarden, wensen en behoeften van de patiënt en de daarbij horende behandelwensen en behandelgrenzen tijdig in kaart worden gebracht. Zorgverleners moeten daarbij aandacht hebben voor diversiteit en culturele context.

Tijdig starten met proactieve zorgplanningsgesprekken en deze blijven voeren om in elke fase passende zorg en ondersteuning te kunnen bieden is van groot belang. Afstemming tussen behandelend specialist en huisarts is essentieel.

Bij de gesprekken kunnen zorgverleners gebruik maken van verschillende hulpmiddelen, zoals de gesprekskaart proactieve zorgplanning (PZP), het formulier uniform vastleggen PZP en de betaaltitel voor proactieve zorgplanning. (Zie Palliaweb).

Congres ‘Uitgezaaid, niet uitgeleefd!’ Het rapport werd aangeboden tijdens een congres aan de voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Medische oncologie (NVMO), An Reyners en de directeur van de Nederlandse Federatie van Kankerpatientenorganisaties (NFK), Anke Vervoord. Tijdens het congres, waar veel hulpverleners uit ziekenhuizen aanwezig waren, werd uitvoerig stilgestaan bij de voor deze patiënten noodzakelijke palliatieve zorg. Zorg die vaak nog niet goed geregeld is.

Lees het nieuwsbericht op de website van IKNL. Daar is ook het volledige rapport te downloaden:

Lees meer over palliatieve zorg op Over palliatieve zorg (voor patiënten) en Palliaweb (voor zorgverleners)